close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
سنگ شناسى آذرين
فهرست
صفحه اصلی
آرشیو
لینکستان
width="11"> تماس با ما

موضوعات
مقالات
کانی شناسی (12)
معدن (2)
مهندسی (4)
نفت (2)
آتشفشان (5)
آبهای سطحی (0)
زمین شناسی اقتصادی (1)
سنگ شناسی آذرین و دگرگون شده (3)
سنگ شناسی رسوبی (2)
زمین شناسی ایران (5)
ژئو شیمی (5)
ژئو فیزیک (4)
بلور شناسی (1)
زمین شناسی زیست محیطی (1)
زمین شناسی ساختاری (8)
دیرینه شناسی (3)
فتوژئولوژی (2)
زمین پزشکی (2)
زمین شناسی صحرایی (1)
کتابخانه فوق تخصصی
کتابهای کانی شناسی (0)
کتابهای معدن شناسی (3)
کتابهای مهندسی (0)
کتابهای نفت (0)
کتابهای آتشفشان (0)
کتابهای آبهای سطحی (0)
کتابهای سنگ شناسی (2)
کتابهای ژئو شیمی (0)
کتابهای ژئو فیزیک (1)
کتابهای بلور شناسی (1)
- فرهنگ لغلت زمین شناسی (1)
پرسش وپاسخ
پرسشهای فنی ومهندسی (0)
پرسشهای سد سازی (0)
پرسشهای تونل سازی (0)
پرسشهای تونل باد (0)
پرسشهای خاک برداری (0)
پرسشهای تخصصی زمین شناسی (0)
فیلمها
فیلمهای تونل سازی (0)
فیلمهای سد سازی (0)
فیلمهای فنی ومهندسی (0)
فیلمهای خاک برداری (0)
فیلمهای تخصصی زمین شناسی (0)
فرهنگ لغات تخصصی علم زمین شناسی

لینک دوستان
 قالب وبلاگ

نویسندگان

امار وبلاگ
» افراد آنلاین : 1
» بازدید امروز : 9
» بازدید دیروز : 36
» هفته گذشته : 85
» ماه گذشته : 265
» سال گذشته : 2245
» کل بازدید : 247067
» کل مطالب : 79
» نظرات : 20

مطالب سايت
سنگ شناسى آذرين

سنگ شناسى آذرين

 
اين سنگهاى پرورده آتش ، زمانى توده‌اى داغ و مذاب را به نام ماگما تشکيل ميداده‌اند، که سرد شدن تدريجى ماگما ، آنها را به سنگ سخت و جامد تبديل کرده است. بنابراين گدازهاى که از دهانه آتشفشان فوران کرده و بر سطح زمين جارى مى‌شود، به سرعت سرد و سخت شده و سنگى آذرين را بوجود مى‌آورد.

تاريخچه و سير تحولى و کليات 
   

 

نمايى از سنگ شناسى آذرين

اغلب مولفين يونانى و رومى ، آتشفشانها ، فعاليتهاى آتشفشانى و زمين لرزهها را توصيف مى‌کردند. استاربو جغرافيدان و مورخ يونانى (63 قبل از ميلاد ـ 20 بعد از ميلاد ) فعاليتهاى آتشفشانى اتنا ، سوما ـ وزوو و جزاير ليپارى را توصيف کرد. او آتشفشانها را به منزله دريچه‌هاى اطمينان تلقى مى‌نمود که از آنها مواد سيال خارج مى‌شود.
در قرن هيجدهم اولين مناظرات و مباحثات تند و شديد درباره ماهيت و منشا سنگها در گرفت. در مباحثات منشا سنگها مناظراتى بين دسته و گروههاى زير وجود داشت: در يک طرف نپتونيستها و در طرف ديگر ولکانيستها و پلوتونيستها قرار داشتند. نپتونيستها معتقد بودند که سنگهاى پوسته متواليا در يک اقيانوس اوليه تهنشين شده‌اند و به نظر آنها بازالت و گرانيت هر دو سنگهايى هستند که در اين اقيانوس بزرگ را سبب شده‌اند. پلوتونيستها اعتقاد داشتند که زمين از انجماد مواد مذاب و داغ بوجود آمده است و گرانيت را يک سنگ نفوذى داغ به شمار مى‌آوردند.
در سال 1825 واژه ماگما و مفهوم منحصر به فرد ماگماى اوليه توسط اسکراپ عنوان شد.
سرجـيـمزهال ( 1761 ـ 1832 ) به همراه ريمور ( 1726 ) و اسپالانزانى ( 1794 ) و جورج وات ( 1804 ) پترولوژى تجربى را پايه‌گذارى کرد.
در سال 1844 چاربز داردين ( 1882ـ 1809 ) اظهار داشت که انواع مختلف سنگهاى ماگمايى ممکن است از يک ماگماى اوليه اشتقاق يافته باشند به شرط آنکه ترکيب ماگما با تبلور و جدايش يک يا چند کانى مشکل سنگها تغيير يابد
در سال 1850 هنرى کليفتون سوربى ( 1826ـ 1908 ) جهت مطالعه ميکروسکوپى ، اولين مقطع نازک سنگها را تهيه کرد.
اوايل سال 1861 روش طبقه بندى شيميايى سنگها را ابداع کرد و در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم برخى از روشهاى نمايش شيميايى و نهايتا طبقه‌بندى شيميايى سنگها پا به عرصه ظهور نهاد ( موينسون ـ لسينگ 1899 ، کراس ، ايدينگز ، پيرسون و واشنگتن 1903 ، اوسان 1919 ، نيگلى 1920 ، فون ولف 1922).
آلفرد لوتاروگز ( 1915 ) از کتابش تحت عنوان « منشا قاره‌ها و اقيانوسها  ، اصل و ريشه سوالات پزولوژيستها را به مفهوم تغيير ناپذيرى قاره مربوط دانست.
در سال 1969 موريس و ريچادر ويلژوئن اولين توصيف دقيق شيميايى و سنگ شناسى يک سرى جديد و مهم سنگهاى آتشفشانى را که واجد انواع اولترامافيکها بود ، منتشر ساختند.
از آن زمان تا به امروز سنگ شناسى آذرين همانند ديگر رشته‌هاى علوم فراز و نشيبهاى بسيارى را پشتسر گذاشته و با کوشش پيشگامان علم پترولوژى تجربى ، بررسى شرايط تشکيل کانيها و سنگها ، بويژه سنگهاى آذرين و دگرگونى رو به رونق نهاد.
 
ريشه لغوى
 
سنگهاى آذرين ،  Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناى "آتش" است.

کليات
اين سنگهاى پرورده آتش ، زمانى توده‌اى داغ و مذاب را به نام ماگما تشکيل ميداده‌اند، که سرد شدن تدريجى ماگما ، آنها را به سنگ سخت و جامد تبديل کرده است. بنابراين گدازهاى که از دهانه آتشفشان فوران کرده و بر سطح زمين جارى مى‌شود، به سرعت سرد و سخت شده و سنگى آذرين را بوجود مى‌آورد.

انواع سنگهاى آذرين
با سرد شدن و انجماد ماگما - سنگ مذاب متحرکى است که دماى آن بين 700 تا 1200 درجه سانتيگراد (1300 تا 2200 فارنهايت) ميباشد- سنگهاى آذرين تشکيل ميشوند. اکثر ماگماهاى سطح زمين از نوع مذاب سيليکاتى ميباشند.
تشکيل شدن سنگهاى آذرين يا در سطح زمين صورت مى‌گيرد و يا در داخل پوسته زمين ، بنابراين بر حسب اينکه ماگما در کجا منجمد شود دو گروه سنگ آذرين خواهيم داشت.
سنگهاى آذرين خروجى:
سنگهاى آذرينى را که از انجماد ماگما در سطح زمين بوجود مى‌آيد سنگهاى آذرين خروجى مى‌نامند.
سنگهاى آذرين نفوذى:
به آن دسته از سنگهاى آذرين که از انجماد ماگما در داخل پوسته زمين تشکيل مى‌گردد سنگهاى آذرين نفوذى گفته مى‌شود. سنگهاى آذرين نفوذى خود در پوسته زمين به اشکال مختلفى منجمد مى‌شوند که شامل موارد زير مى‌باشند.
*لاکوليت‌ها
*سيل‌ها
*دايک‌ها
*لوپوليت‌ها
*پاتوليت‌ها
*فاکوليت‌ها
*استوک‌ها

طبقه بندى سنگهاى آذرين 
   براى طبقه بندى سنگهاى آذرين روشهاى مختلفى وجود دارد. اين روشهاى طى 100 سال گذشته تحول پيدا کرده و کاملتر شده اند. هر طبقه بندى براى اهداف خاصى مورد استفاده دارد و نمايانگر يک روش خاص از مطالعه سنگهاى آذرين ميباشد.
کليه طبقه بنديهاى مورد استفاده براى سنگهاى اذرين بر دو معيار استوار هستند: محتوى کانى شناسى سنگ و بافت (اندازه دانه ها). يک طبقه بندى کامل، طبقه بندى است که هر دو مورد را شامل شود. البته در طبقه بندى سنگهاى آذرين اغلب اوقات هر دو مورد، استفاده ميشوند. به عنوان نمونه گرانيت سنگ دانه درشت با رنگ روشن است. سه طبقه بندى اصلى براى سنگهاى آذرين وجود دارد:
1. طبقه بندى رنگ/بافت
2. طبقه بندى مودال که بر اساس ترکيب کانى شناسى و بافت استوار است.
3. طبقه بندى نورماتيو که بر اساس شيمى سنگ استوار است.

1. طبقه بندى رنگ/بافت: کانيهايى که در بالاى سرى واکنشى باون قرار ميگيرند، داراى رنگهاى تيره ميباشند (به عنوان مثال، پيروکسن و آمفيبول) و کانيهايى که در قسمتهاى پايين سرى باون قرار گرفته اند داراى رنگهاى روشن هستند (به عنوان مثال، پلاژيوکلاز سديم دار و کوارتز). از لحاظ ترکيب شيميايى ماگما، ماگماهايى که در بالاى سرى واکنشى باون قرار ميگيرند مافيک هستند، ماگماهايى که در وسط اين سرى قرار ميگيرند از نوع حدواسط ميباشند و ماگماهيى که در بخشهاى پائينى آن قرار ميگيرند از نوع فلسيک ميباشند. ماگماهاى مافيک سنگهاى تيره اى که داراى کانيهاى تيره هستند، مانند بازالت توليد ميکنند، ماگماهاى حدواسط سنگهاى با رنگ حدواسط همچون ديوريت ايجاد ميکنند و ماگماهاى فلسيک سنگهاى روشنى همانند گرانيت تشکيل ميدهند. اگر چه طبقه بندى براساس رنگ و بافت به نظر کامل مى آيد اما داراى خطاهاى بسيار زيادى است.

2. طبقه بندى مودال که بر اساس ترکيب شيميايى کانى و بافت استوار است. طبقه بندى مودال سنگهاى آذرين را بر اساس ميزان فراوانى نسبى 5 کانى که جز کانى اصلى تشکيل دهنده آنهاميباشد، انجام ميشود. اين کانى هاى عبارت هستند از:
1. کوارتز
2. آلکالى فلدسپار ( ارتوکلاز، آلبيت ) پلاژيوکلاز سديم دار يا آنورتيت (پلاژيوکلاز کلسيم دار).
3. پلاژيکلاز
4. فلدسپاتوئيدها کانى هاى فقير از سيليس.
5. کانيهاى مافيک مانند پيروکسن و آمفيبول.

طبقه بندى مودال، شامل نام سنگهاست مانند گرانيت، بازالت و ديوريت. اين طبقه بندى در يک دياگرام مثلثى است که بين محدوده هاى مختلف آن مرزهاى مشخص وجود دارد. در مجموع، اسامى که در اين طبقه بندى به کار ميروند، مانند طبقه بندى رنگ/بافت است. البته در طبقه بندى مودال به جاى رنگ، بيشتر به محتواى کانى شناسى توجه ميشود. در مودال از نمودار درصد فراوانى کانى ها استفاده ميشود.
براى شناسايى سنگها در اين طبقه بندى چند کار اساسى بايد صورت گيرد. اولين کار اين است که درصد کوارتز موجود در سنگ تعيين شود. به عنوان مثال اگر سنگ بيش از 20% کوارتز داشته باشد، نمونه در سه گروه آلکالى گرانيت، پلاژيوگرانيت يا گرانوديوريت قرار ميگيرد.
دومين کار اين است که درصد فلدسپارها را در سنگ تعيين نماييم. سومين مرحله اين است که مخلوط 50/50 از فلدسپارها و مافيکها در سنگ مشخص شود و در نهايت سنگها به 4 گروه وسيع تقسيم ميشوند.

3. طبقه بندى نورماتيو: اين روش طبقه بندى، به آسانى دو روش قبلى يعنى سيستم رنگ/بافت يا ترکيب شيميايى/بافت نميباشد. در اين طبقه بندى سنگهاى آذرين از نظر مجموعه کانيايى متفاوت هستند، اما از نظر شيميايى تقريباً يکسان ميباشند. مجموعه کانيايى و ترکيب شيميايى نشاندهنده منشا اوليه سنگها است.
از روش نورماتيو براى بررسى فرآيندهاى تکتونيک صفحه اى نيز استفاده ميشود.
در روش طبقه بندى نورماتيو سنگهاى آذرين در جايگاههاى (که نمايانگر سنگهايى است که از يک ماگما حاصل شده اند) مشخصى تعريف ميشوند و هر جايگاه داراى شيمى خاص خود ميباشد. 4 جايگاه اصلى تعريف شده است که شامل کوماتئيت، تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن ميباشند. با مشخص شدن يکى از آين جايگاهها ميتوان به راحتى درباره تاريخچه زمين بحث کرد.

1. شيمى
2. تفريق
3. تکتونيک

شيمى:
از نظر شيميايى سه شاخصه شيميايى وجود دارد: ميزان اشباع شدگى از سيليس، غنى شدگى از آهن و شاخص آلکالي.
با استفاده از شاخصه ميزان اشباع شدگى مقدار SiO2 موجود در در ماگما يا سنگ تعيين ميشود. شرايط تحت اشباع از سيليس، شرايطى است که مقدار SiO2 آنقدر کم است که امکان تشکيل کوارتز و کانيهايى مانند فلدسپارها وجود ندارد. در نتيجه کانيهاى فقير از سيليس يعنى فلدسپاتوئيدها مانند نفلين و سوداليت تشکيل ميشوند. حالت فوق اشباع از سيليس حالتى است که مقدار SiO2 به حدى است که کوارتز متبلور ميشود. اگر مقدار SiO2 قابل توجه باشد اين امکان وجود دارد که بازالت کوارتزدار تشکيل شود (ترکيبى که معمولاً متعارف نميباشد.
با استفاده از شاخص آلکالى مقدار کلسيم از قسمتهاى بالاى سرى واکنشى باون با توجه به مقدار مجموع سديم و پتاسيم در بخشهاى تحتانى سرى واکنشى باون محاسبه ميشود. شاخصهاى آلکالى بالاتر از 1 نشانه مقدار کلسيم بالا است. شاخصهاى کمتر از يک نشانه کلسيم پايين و سديم و پتاسيم بالا است.
بر اثر تفريق عناصر تيره ماگما از آن جدا شده و مقدار سديم و پتاسيم در ماده مذاب باقيمانده افزايش پيدا ميکند. سريهاى ماگمايى تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن به ترتيب دراى شاخصهاى آلکالى کمتر از يک، يک و بيشتر از يک ميباشند که نشاندهنده روند تفريق ميباشد.
با افزايش روند تفريق، مقدار آهن کاهش پيدا ميکند. در واقع با اندازه گيرى مقدار آهن روند تغييرات کانيهاى فرومنيزين در سرى واکنشى باون مشخص ميشود. مقدار آهن در کماتئيتها پايين است زيرا مقدار عناصرى مانند منيزيم، نيکل و کرم بسيار بالا ميباشد.

تفريق:
تحول ماگمايى يا در داخل صفحات و يا در حاشيه آنها رخ ميدهد. زمانيکه تحول ماگمايى در درون صفحات اتفاق مى افتد، به عنوان مثال، در يک سرى کالک – آلکالن سنگها از ديوريت به گرانيت يا در سرى کماتئيتى سنگها از پريدوتيت به بازالت يا آندزيت تحول پيدا ميکنند.
اگر تحول ماگمايى در بين صفحات رخ دهد، مانند قوسهاى آتشفشانى ، در اولين مراحل فعاليت ماگمايى، ماگما حالت فوق اشباع از سيليس دارد و شاخص آلکالى آن بيشتر از يک ميباشد، سپس ماگما تحول پيدا ميکند و به يک ماگماى تحت اشباع با شاخص آلکالى کمتر از يک تبديل ميشود. به اين ترتيب ابتدا ماگماى تولئيتى، سپس کالک – آلکالن و بعد آلکالن تشکيل خواهد شد.
فرآيند تحولى ديگرى که رخ ميدهد اين است که يک سنگ تفريق يافته مجدداً دچار تفريق شود. مثلاً يک ماگماى ديوريتى تفريق يافته در يک باتوليت جانشين شده و منجمد ميشود. اگر باتوليت مذکور حرارت ببيند، محصول ثانويه اى که به اين ترتيب تشکيل ميشود تفريق يافته تر و فلسيک تر خواهد بود (گرانيت) و ماده مذاب باقيمانده بيشتر بقاياى مافيک خواهد داشت. ممکن است سنگى از يک سرى ماگمايى مجدداً تفريق پيدا کند و با ماده مذاب سرى ديگرى مخلوط شود.

تکتونيک
 
يکى از مهمترين موارد سريهاى ماگمايى ارتباط آنها با رژيمهاى تکتونيکى مختلف است. اين علم براى شناسايى و شبيه سازى حوادث تکتونيکى قديمى (زماينکه بسيارى از شواهد از بين رفته اند يا در دسترس نميباشند) مفيد است. با آناليز شيمى سنگها، زمين شناسان قادر خواهند بود که فرآيندهاى تشکيل دهنده سنگها را شبيه سازى کنند.
تفريق در دو رژيم تکتونيکى اوليه اتفاق مى افتد. تفريق ممکن است در مرکز ريفت رخ دهد. سنگهاى اوليه فوق اشباع از سيليس (کماتئيتهاى آرکئن) به سطح زمين را پيدا ميکنند و دچار ذوب تفريقى ميشوند. ماده مذاب تولئيتى است و به سطح زمين ميرسد و بازالتهاى بالشى و دايکهاى ورقه اى پوسته اقيانوسى را تشکيل ميدهد. ماده ذوب نشده برجامانده معمولاً اولترامافيکهاى تحت اشباع از سيليس بوده که در گوشته به صورت 4 لايه افيوليتى باقى ميمانند.
دومين نوع تفريق در مرزهاى همگرا اتفاق مى افتد. پوسته اقيانوسى تولئيتى از مرکز ريفت دور ميشود تا اينکه عمل فرورانش را انجام دهد. پوسته مذکور طى فرورانش گرم ميشود و به صورت تفريقى ذوب ميشود. معمولاً اولين مواد مذابى که در نزديکى گودال اقيانوسى فوران ميکنند، تولئيتها هستند، با گذشت زمان مواد مذاب به ماگماى کالک – الکالن تحول پيدا ميکنند. ماگماى کالک – آلکالن سازنده قوسهاى آتشفشانى است. در نهايت ماده مذاب تحول يافته آلکالن خواهد بود. ماده مذاب آلکالن از تفريق ثانويه ماده مذاب يا سنگ کالک – آلکالن حاصل شده است. بقاياى تفريق در زون فرورانش اولترامافيکها يا پريدوتيتها هستندو به سمت گوشته پايين ميروند و در گوشته باقى مى مانند.

موضوع: سنگ شناسی آذرین و دگرگون شده , نويسنده: بهرام نقدی | تعداد بازدید : 416

اخرین مطالب وبلاگ
» آتشفشان های ایران
» جهت یابی بدون کمک قطب نما
» فروچاله ها ( Sinkholes )
» احياي درياچه اروميه به 11ميليارد مترمكعب آب نياز دارد
» فیلم پدیده های زمین شناسی ایران
» زیبایی های زمین شناسی
» دوران زمین شناسی
» زمین‌لرزه
» زمين شناسى پزشکى
» کاربردهای سنجش از دور در زمين شناسی

صفحات وبلاگ

درباره وبلاگ
به وبلاگ تخصصی علم زمین شناسی خوش آمدید .

آرشيو
دی 1389
آذر 1389
آبان 1389
مهر 1389
شهريور 1389

نظر سنجی

لینکستان
اطلاعات عمومی در باره کره زمین
دانلود رایگان نمونه سوالات پیام نور
آب هوای استان آذربایجانشرقی تا 10 روز آینده
سازما نقشه برداری آمریکا
ژئوتریسم
ایران ژئوتریسم
مارکت سنتر
علم زمین شناسی
بزرگترین کانون گفتگوی قرآنی
فرهنگ لغات تخصصی علم زمین شناسی
طراح حرفه ای قالب وبلاگ

آرشیو لینکهای روزانه

بخش ویژه


Powered By
rozblog.com

تصاوير زيباسازی ، كد موسيقی ، قالب وبلاگ ، خدمات وبلاگ نويسان ، تصاوير ياهو ، پيچك دات نت www.pichak.net

كد آهنگ

كد موسيقی

Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
کد جستجوگر گوگل

جاوا اسكریپت



كد تقويم



rss


designed by: Tem.rozblog.com , all rights reserved

<-blogid->

<-PostAuthor->

<-blogid->

http://zamin.rozblog.com/

زمین شناسی کاربردی

زمین شناسی کاربردی

زمین شناسی کاربردی

<-BlogAbout-> در فکر زمین در حال نابود شدن باشیم .

زمین شناسی کاربردی